گامرون

از حقوق چه می دانیم ؟

میزان آشنائی شما با حقوق چه اندازه است . تا کنون چند کتاب در مورد حقوق مطالعه نموده اید و یا حداقل آشنائی اتان با حقوق اساسی چقدر است . آمارها نشان می دهد که بیشتر مردم ایران با حقوق اساسی خود آشنا نیستند و در کمتر خانواده ای کتابچه قانون اساسی یافت میشود . خود نگارنده وقتی برای اولین بار قانون اساسی را مطالعه نمودم از بسیاری از بندهای آن که مربوط به حقوق متقابل دولت – ملت است بی اطلاع بودم .

البته این روزها خوشبختانه رسانه ها بیشتر به این موضوع می پردازند و این خود نقطه امیدی است . البته انتظار این نیست که همه ما حقوقدان باشیم لیکن قدری به اندازه نیاز لازم است . مخصوصا" قانون اساسی و آئیین دادرسی کیفری و قانون مجازات اسلامی .  درضمن کسانی که به سبب شغل خاص در حرفه یا فعالیت بخصوصی کار می کنند لازم است قانون مربوط به آن حرفه را مطالعه کنند  همچون روزنامه نگاران که می بایست با قانون مطبوعات آشنا باشند یا مدیران شرکتها که باید از قانون تجارت بدانند . بد نیست مثالی بزنم که برای خود نگارنده پیش آمد و آن زمان درگیر و دار پرونده کیفری ناشی از فعالیت روزنامه نگاری بودم . جهت تهیه لایحه دفاعیه لازم بود پرونده ام را مطالعه کنم و بعد از مراجعه به قاضی درخواست کتبی خودم را مبنی بر در اختیار گزاردن پرونده را به قاضی دادم و قاضی مربوطه با اینکه از سوابق بالائی برخوردار بود گفت که پرونده را فقط به وکیل شما می توانیم بدهیم و من هم وکیلی نداشتم ، معهذا چون در آئین دادرسی کیفری صراحتا" ذکر شده بود که متهم یا وکیل او می توانند پرونده را مطالعه کنند ، قانون مذکور را به قاضی نشان دادم و قاضی پذیرفت وسپس دستور داد پرونده در اختیار من قرار گیرد تا لایحه خود را تنظیم کنم .

 این مثال را به آن جهت آوردم که طرف مقابل من خودش یک قاضی و دارای تجربه و دانش حقوقی بود لیکن از این مسئله یا غافل بود یا تمایلی نداشت که من پرونده را ببینم . در هر حال همیشه در روابط بین ملت – دولت و روابط بین ملت – ملت قوانین و ضوابطی وجود دارد که افراد آشنا بهتر می توانند از حقوق خود دفاع کنند . همچنین در تعریف جرم چنین آمده است که"  جرم انجام فعل یا ترک فعلی است که به موجب قانون مجازاتی برای آن تعیین شده است " بنابر این یک شهروند اگر قانون را مطالعه نکرده باشد که بداند چه اعمالی جرم است و انجام ندادن چه اعمالی می تواند جرم باشد گاهی ندانسته می تواند به ورطه مجازات بیافتد و قانون هم هیچ کس را به بهانه اینکه از قانون بی اطلاع بوده و مرتکب جرم شده تبرئه نخواهد کرد .  البته بعضی جرائم مانند سرقت و قتل و کلاهبرداری به علت تکرار زیاد و موارد متعدد جرمهای شناخته شده ای هستند و لیکن بسیاری از اعمال هستند که  می توانند جرم باشند و مردم هم از آنها اطلاعی ندارند  . نمونه ای از این اعمال را می توان از شخصی نام برد که از زمان کودکی با شناسنامه دیگری زندگی نموده و ناگهان درخواست بازگشت به هویت خودش را می کند و پس از آن به جرم استفاده از شناسنامه جعلی تحت پیگرد قرار می گیرد و نهایتا" به حبس محکوم می گردد . 

 فکر نکنید که شما احتیاجی به حقوق ندارید ، همه نیازمند اطلاعات حقوقی هستیم و کمابیش افزایش دانستنیهای حقوقی جامعه ای امن تر و قانونی تر را بدنبال دارد . حتی مطالعه رمانها و داستانهای حقوقی تا اندازه زیادی جهت این آشنائی مفید است  و کاش دست اندر کاران هنر سینما و نمایش هم کمی بیشتر به این مقوله توجه نمایند تا آن دسته از مخاطبان که به هر دلیل فرصت مطالعه ندارند با مقوله حقوق آشناتر شوند . همه آنهائی که در کهریزک مورد ضرب و شتم واقع شده اند و چه آنهائی که ضارب بوده اند اگر از مبانی حقوقی اطلاعات بیشتری داشتند بطور یقین موضوع  آن قدر حاد نمی شد  که رهبری نظام دستور تعطیلی آن را صادر کنند . یا شنیدم که در جائی رئیس پاسگاه چند پسربچه را در آب انبار بازداشت کرده بود و بعد از آن هم  از آنها جهت بیگاری استفاده نموده است که هر دو عمل خلاف قانون است لیکن فاعل و مفعول هر دو از حقوق متقابل بی خبر بوده اند .